Logowanie

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 1991-01-30 sygn. K 11/90

Strona 3 z 14

Minister stoi na stanowisku, że całokształt nauczania i wychowania (o którym mówi drugie zdanie cytowanego art. 2 ustawy z 1961 r.) nie przestał mieć charakteru świeckiego ?tylko z tego powodu, że na zasadach dobrowolności możliwe jest korzystanie z nauczania wybranej religii lub niekorzystanie z tego nauczania?. Z powyższego Minister Edukacji Narodowej wyciąga wniosek, że zaskarżone instrukcje nie naruszają ustawy z 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów RPO, Minister Edukacji Narodowej powołuje się na przepis art. 19 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, zezwalający - zdaniem Ministra na nauczanie religii także w szkołach, co zresztą miało miejsce już wcześniej, co najmniej od 1981 r., na dowód czego Minister dołączył tekst stosownego zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 23 października 1981 r. Ponadto Minister Edukacji Narodowej odpiera zarzut RPO dotyczący reguły zapewniającej niepoznawalność (?nieprzenikalność?) sfery wyznaniowej dla otoczenia, którą RPO wyprowadza z art. 2 pkt 5 cytowanej ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Minister powołuje się tu na dobrowolność składania oświadczeń co do woli brania udziału w nauczaniu religii oraz na nietożsamość takich oświadczeń z wyznawanym światopoglądem czy religią. Minister Edukacji Narodowej odrzuca także zarzut RPO o niejednakowym traktowaniu obywateli rożnych wyznań. powołuje się w tym zakresie na stosowną treść instrukcji. Minister stwierdza ponadto, że obydwie instrukcje nie zawierają ograniczeń praw i nie nakładają na obywateli obowiązków, a stwarzają tylko organizacyjne warunki, umożliwiające realizację dobrowolnego korzystania z uprawnień obywatelskich, będąc jedynie aktami kierownictwa wewnętrznego. Prokurator Generalny przedstawił stanowisko, że zaskarżone instrukcje nie naruszają ustawy: z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania oraz z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Zaznaczył jednak, że niektóre unormowania zawarte w instrukcjach budzą zastrzeżenia co do ich zgodności z wyżej wymienionymi ustawami. Dotyczy to m.in. sprawy oświadczeń woli co do uczęszczania lub nieuczęszczania uczniów na lekcje religii. W tym zakresie pisemne stanowisko Prokuratora Generalnego jest zbliżone do poglądów RPO. Prokurator Generalny twierdzi, że oświadczenia takie osłabiają gwarancję ustawową dotyczącą zachowania milczenia w sprawach swojej religii lub przekonań. Dalsze wątpliwości Prokuratora Generalnego budzą postanowienia zaskarżonych instrukcji mówiące o wizytowaniu lekcji religii przez upoważnionych pracowników nadzoru pedagogicznego. Zdaniem Prokuratora Generalnego - trudno to pogodzić ze świeckością szkoły proklamowaną w art. 2 cyt. ustawy z 1961 r., stwierdzającym m.in., że całokształt nauczania i wychowania w szkole ma charakter świecki.


W pozostałym zakresie stanowisko Prokuratora Generalnego przypomina stanowisko Ministra Edukacji Narodowej. Dotyczy to np. poglądu, że proklamowanie w 1961 r. świeckości szkoły nie oznacza, iż nauczanie religii w budynkach szkolnych jest sprzeczne z tą zasadą. Ponadto Prokurator Generalny stoi na stanowisku, że nauczanie religii w szkołach może odbywać się na podstawie art. 20 ust. 2 cyt. ustawy z 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz na podstawie art. 19 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Podobnie jak MEN, Prokurator Generalny zwraca uwagę, że już w 1981 r. dopuszczono możliwość wynajmowania na potrzeby punktów katechetycznych pomieszczeń w budynkach szkolnych. Ponadto Prokurator Generalny nie godzi się z zarzutem RPO dotyczącym naruszenia przez obie instrukcje art. 2 pkt 4 ustawy z 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania w związku z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Instrukcje MEN obejmują zdaniem Prokuratora Generalnego - wszelkie wyznania, nie tylko chrześcijańskie przez co dowolny staje się zarzut, że dotyczą one wyłącznie religii chrześcijańskich. Na prośbę Trybunału Konstytucyjnego, działając na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu i Episkopatu w dniu 29 grudnia 1990 r. przedstawiła interpretację art. 18 i 19 cyt. ustawy. Według stanowiska Komisji art. 18 tej ustawy należy w całości rozumieć dosłownie. Państwo pozostawia władzy kościelnej swobodę kształtowania programów nauczania religii oraz religijnego wychowania dzieci i młodzieży. Jeśli chodzi o art. 19 wspomnianej ustawy, Komisja Wspólna interpretuje go w ten sposób, że umożliwia on nauczanie religii nie tylko w punktach katechetycznych, ale również w innych pomieszczeniach - za zgodą ich dysponenta. Osobą uprawnioną do udostępnienia pomieszczeń w szkołach państwowych jest Minister Edukacji Narodowej, który - jak zauważa Komisja - wyraził swą zgodę w ?instrukcji dotyczącej powrotu nauczania religii do szkoły w roku szkolnym 1990/91? z dnia 3 sierpnia 1990 r.

< >
pobierz plik

Porady prawne online

Zaufało nam już:
  • 0
  • 4
  • 2
  • 2
  • 7
  • 2
  • 3
  • osób

Współpracują z nami

Jakub Spalik

Jakub Spalik

Specjalizuje się w prawie gospodarczym i handlowym. Doradza małym i średnim przedsiębiorcom. Sporządza umowy cywilnoprawne oraz pisma procesowe dla podmiotów profesjonalnych.


Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.